Door Piet Kroon
Zonder rijbewijs en
medische keuring de tram op? Ja, dat kon tot 1 december 2015.
Rijden zonder
rijbewijs
Iedereen in Nederland bezoekt wel eens Amsterdam, ook een
provinciaal als ik. Wanneer je het Centraal Station verlaat, word je verwelkomd
door het vrolijke gerinkel van de bel van de tram. Je stap op de tram en rijdt de stad in. Deze
rit met de tram doet je meteen al verbaasd staan over de wirwar van fietsers en
voetgangers waar die arme trambestuurder je doorheen moet loodsen. Dat gaat
niet altijd goed, helaas. De fatale ontmoeting tussen fietser en tram heeft
zelfs al een prachtig boek opgeleverd.
Je zou denken dat je voor een gevaarlijk beroep als
trambestuurder een rijbewijs moet hebben, en dat je ook medisch en
psychologisch gekeurd wordt. Tot eind vorig jaar was er formeel geen enkele
toelatingseis, behalve de eisen van de vervoerders zelf (GVB, HTM RET).
Een nieuwe wet, de
Wet lokaal spoor
Op 1 december 2015 is de Wet lokaal spoor van kracht geworden. Daarin zijn de
psychologische en medische keuringen opgenomen, voor de tram- en metro
bestuurder en de verkeersleider. Een werkgroep van experts vanuit de betrokken
vervoersbedrijven, bijgestaan door experts van buiten, hebben een degelijk
keuringsprotocol uitgewerkt. Daarin zijn de psychologische eisen opgenomen, die
gebaseerd zijn op de psychologische keuringseisen zoals die voor het spoor
gelden. De medische eisen die aan de tram en metrobestuurder gesteld worden,
zijn gebaseerd op de eisen zoals die gelden voor de buschauffeur. Omdat trambestuurders te maken hebben met
speciale stoplichten, worden aanvullende eisen gesteld aan het kleurenzien.
Ik kan mij voorstellen dat sommige, wat oudere bestuurders,
ongeschikt blijken te zijn. Die zullen daar waarschijnlijk niet zonder meer
akkoord gaan met een afkeuring. Ze rijden immers al 30 jaar zonder problemen op
de tram. Wat moet een afgekeurde trambestuurder gaan doen, die verder gezond
is? De procedure bij afkeuren dient glashelder te zijn om problemen naar
aanleiding van de keuringsuitslag te voorkomen.
 |
| Shutterstock |
Verschil keuring bus of
tram: keuringsarts trambestuurder beslist zelf
Er is een belangrijk verschil tussen een keuring van de
buschauffeur en die van de trambestuurder. Bij de buschauffeur verzamelt de
keurend arts medische informatie en stuurt die naar het CBR. De medisch
adviseur van het CBR neemt dan het besluit. Het CBR beschikt, naast de
informatie van de keurend arts, over meerdere mogelijkheden om de
rijgeschiktheid van iemand te beoordelen, zoals bijvoorbeeld een
gestandaardiseerde rijtest. De arts die de trambestuurder keurt, is tevens de
beslisser, bovendien beschikt de arts over minder mogelijkheden voor extra
onderzoek. De nieuwe beleidsregel geeft
niet veel duidelijkheid over advisering door een arts deskundige, de procedure
bij herkeuring, en de juridische aspecten daarvan.
Hoe verder?
Een goede en zorgvuldige procedure helpt om juist bij
twijfelgevallen de goede beslissing te nemen. In het Besluit Spoorwegpersoneel
staat dat, bij een (dreigende) afkeuring, de keurend arts een arts deskundige
dient te raadplegen, zoals de artsen van Ika Ned. Is betrokkene het niet eens met de keuringsuitkomst
kan hij of zij in beroep gaan, en opnieuw een onderzoek vragen bij een
onafhankelijke instantie. In de praktijk van IKA Ned blijkt dit goed te werken. Bovendien, voor specialistisch onderzoek
schakelt IKA Ned het VUmc in. De persoon in kwestie weet dan ook dat zijn
aandoening door een topinstituut is beoordeeld. Dat is de reden dat er
nauwelijks herkeuringen plaatsvinden bij spoorpersoneel.
Een aanvulling van de Beleidsregels wat betreft bezwaar en
beroep is noodzakelijk om ‘’gedoe’’ met herkeuringen te voorkomen. Dat is in
het belang van de medewerkers en van de vervoersbedrijven.
Piet Kroon,
bedrijfsarts, partner Yellow Factory BV en directeur Instituut voor Klinische
Arbeidsgeneeskunde Nederland BV, IKA Ned.
Yellow Factory heeft
de nodige ervaring met advies en onderwijs op het terrein van de
transportgeneeskunde en IKA Ned wordt ingeschakeld om op individueel niveau
advies te geven bij ingewikkelde keuringen voor spoorweg personeel.
Yellow Factory
organiseert samen met de NSPOH het jaarlijkse congres over vervoersgeneeskunde,
dit jaar op 19 april. Aan bod komt de spanning tussen de rol van de
‘’verzuimarts’’ en die van de keurend arts.
IKA Ned is erkend door
de Inspectie Leefomgeving en Transport om tweedelijns advies te geven bij
keuringen waar de spoorveiligheid in het geding is.
